Contrast: recenzja po latach. Gra o cieniach, która zatrzymała się w pół drogi

Contrast miał wszystko, żeby zostać małą klasyką. Bohaterka wchodząca w cień na ścianie, wodewilowy Paryż lat dwudziestych, jazz w tle i historia dziewczynki, której rodzina rozpada się na naszych oczach. Zamiast tego został grą, o której pamięta się jeden pomysł i jedną scenę, a nie całość.

Co to właściwie jest

Contrast wyszło 15 listopada 2013 roku, zrobiło je montrealskie Compulsion Games, a wydało Focus Home Interactive. Gra działa na Unreal Engine 3 i powstała w zespole liczącym około siedmiu osób, za pieniądze z kanadyjskiego funduszu Canada Media Fund. Kierował nią Guillaume Provost, który wcześniej pracował w Pseudo Interactive i krótko w Arkane Studios.

W Europie gra zadebiutowała 29 listopada 2013 razem z PlayStation 4 i od pierwszego dnia była darmowa dla abonentów PS Plus. Trafiła tam przez przypadek: zastąpiła w startowej ofercie DriveClub, którego premierę przesunięto na 2014 rok. To sprawiło, że Contrast zobaczyło znacznie więcej ludzi, niż zwykle widzi niezależną grę logiczną, i do dziś jest głównym powodem, dla którego ktokolwiek o niej pamięta.

Mechanika, dla której się w to gra

Dawn potrafi przechodzić między światem trójwymiarowym a własnym cieniem na ścianie. W trybie cienia płaska ściana zamienia się w platformówkę, po której da się skakać, a rolę podłogi pełnią cienie przedmiotów i ludzi. Reszta wynika z tego jednego założenia:

• przestawiasz lampy, reflektory i projektory, żeby cień przedmiotu miał kształt, po którym można przejść;
• przesuwasz skrzynie i elementy scenografii, bo zmiana ich pozycji zmienia cień;
• korzystasz z cieni animowanych postaci, które gestykulując tworzą ruchome platformy;
• przeskakujesz między światami w locie, bo część przejść wymaga zmiany stanu w powietrzu.

Kiedy to działa, działa wspaniale. Najlepsze fragmenty to te, w których rozmowa dwóch dorosłych toczy się za oknem, a ich cienie są jedyną drogą na wyższy poziom. Gra opowiada wtedy fabułę i zagadkę tym samym gestem.

Gdzie się zepsuło

Problem polega na tym, że takich momentów jest kilka, a przesuwania skrzynek dużo. Recenzenci wypunktowali to od razu. GameSpot dał 5 na 10 i napisał o „chwiejnej fizyce i prozaicznych zagadkach”, Polygon wystawił 4,5 na 10 i nazwał grę „często piękną katastrofą”. IGN, znacznie życzliwszy, dał 7,5 na 10 i chwalił świat, który ciągle wymyśla nowe sposoby interakcji. Eurogamer zamknął się na szóstce.

Druga sprawa to błędy. Polska recenzja w Polygamii opisywała zsuwanie się bohaterki z platform, zakleszczanie między obiektami i usterki wymuszające przeładowanie gry. GRY Online wystawiły 5,4 na 10. Średnie na Metacriticu wyglądają tak: 65 punktów na Xboksie 360, 62 na PC i 59 na PS4. Do tego całość zamyka się w trzech do pięciu godzin i praktycznie nie ma powodów do powtórki.

Gracze ocenili to inaczej

Najciekawsza rzecz w Contrast to rozjazd między prasą a graczami. Na Steamie gra ma status Bardzo pozytywne: 5180 pozytywnych opinii na 5703 oddane głosy, czyli 91 procent. Gracze wybaczają to, czego prasa wybaczyć nie mogła, bo przychodzą po klimat, a nie po dopracowaną łamigłówkę. Jeśli szukasz krótkiej, ładnej gry na jeden wieczór, ten rozjazd mówi o niej więcej niż średnia ocen.

Stan na 2026 rok

Contrast jest nadal w sprzedaży, ale sprzedaje ją dziś kto inny. Na karcie Steam jako wydawca figuruje już Compulsion Games, nie Focus, i to najprostszy dowód na to, że prawa wróciły do twórców. Na Steamie gra kosztuje 39,90 złotego, na Xboksie 9,99 dolara i wchodzi w skład abonamentu Game Pass Premium oraz Ultimate. Jest też na PlayStation Store. Na GOG gry nie ma. Wersja na PC działa na Windowsie 10 i 11 bez znanych problemów, choć trybu okna bez ramki i szerszego pola widzenia nadal trzeba szukać w plikach konfiguracyjnych. Jeśli korzystasz z abonamentu, sprawdź to najpierw tam, bo o tym, co realnie zmienił ten model, pisaliśmy w tekście o strategii Xboxa i modelu abonamentowym.

Co się stało ze studiem

Compulsion Games wyszło z tej historii najlepiej ze wszystkich. Contrast, mimo słabych ocen, przyniósł zysk, który pozwolił zrobić We Happy Few, sfinansowane częściowo z Kickstartera i wydane w sierpniu 2018 roku. Dwa miesiące wcześniej, 10 czerwca 2018 na targach E3, studio kupił Microsoft. Efektem tej współpracy było South of Midnight z 8 kwietnia 2025, gra z oceną 78 punktów na Metacriticu w wersji na Xboksa, nagrodzona statuetką D.I.C.E. za animację i Annie Award za animację postaci, a 31 marca 2026 wydana także na PS5 i Switcha 2.

Potem przyszedł zwrot. 6 lipca 2026 roku Microsoft ogłosił odłączenie studia w ramach szerszej fali cięć, a 11 sierpnia 2026 zakończył się wykup menedżerski. Compulsion jest znowu niezależne i, co ważne dla tego tekstu, odzyskało prawa do własnych gier, w tym do Contrast. Provost mówił wtedy wprost, że zespół wolałby „jeść kamienie i pić benzynę”, niż pozwolić na rozdzielenie.

Recenzja wideo

Dla kogo to dobry wybór

• Dla kogoś, kto szuka krótkiej gry z mocnym klimatem i nie wymaga trudnych zagadek.
• Dla fanów stylizacji noir, jazzu i teatru, bo tu oprawa jest najmocniejszą częścią.
• Nie dla kogoś, kto chce łamigłówki na poziomie Portala, bo Contrast nigdy tego nie dowiózł.

To gra warta jednego wieczoru w promocji, a nie pozycja, którą trzeba nadrobić. Jeśli szukasz z tej samej epoki czegoś zupełnie innego, sprawdź nasze spojrzenie na Forced, kooperacyjną arenę od duńskiego studia, oraz na Rise of Venice, strategię handlową od Gaming Minds.

Inną małą przygodówkę z tamtych lat, która zestarzała się lepiej, wspominamy w tekście The Book of Unwritten Tales po latach.