Moonlighter recenzja po latach: sklepikarz, który nauczył roguelike liczyć pieniądze

W maju 2018 roku mały zespół z Walencji wydał grę, która brzmiała jak żart z gatunku roguelike. Bohater nie ratuje świata, tylko prowadzi rodzinny sklep, a do lochów schodzi głównie po to, żeby mieć co wystawić na półkę. Moonlighter od Digital Sun, wydany przez warszawskie 11 bit studios, okazał się jednym z najbardziej oryginalnych indyków tamtego roku i sprzedał się do czerwca 2022 roku w ponad 2 milionach egzemplarzy.

Wróciłem do niego jesienią 2026 roku z prostego powodu. Właśnie wyszła pełna wersja Moonlighter 2: The Endless Vault, którą zrecenzowaliśmy osobno, a w sierpniu pierwsza część była przez kilka dni do odebrania za darmo na Steamie. Chciałem sprawdzić, czy oryginał jest dziś czymś więcej niż ciekawostką dla tych, którzy chcą poznać historię Willa od początku. Po kilkunastu godzinach w Rynoce odpowiedź jest prosta: jest.

Rynoka, sklep i pięć drzwi

Akcja toczy się w miasteczku Rynoka, które wyrosło wokół tajemniczych bram prowadzących do innych wymiarów. Kiedyś handel artefaktami z podziemi zapewniał mu dobrobyt, ale lochy z czasem uznano za zbyt niebezpieczne i większość kupców zamknęła interesy. Will, siedemnastoletni sierota, prowadzi rodzinny sklep Moonlighter i marzy o tym, żeby zostać bohaterem. Problem w tym, że rachunki same się nie zapłacą.

Struktura jest czytelna od pierwszej godziny. Są cztery lochy, każdy pilnowany przez strażnika: Golemów, Lasu, Pustyni i Technologii. Każdy ma kilka pięter z losowo układanymi pokojami i bossa na końcu. Dopiero gdy zbierzesz klucze od wszystkich czterech strażników, otwiera się piąty loch, w którym czeka finał. Fabuła jest dyskretna, podawana głównie przez notatki zostawione przez dawnych poszukiwaczy przygód i rozmowy z mieszkańcami, z mentorem Zenonem na czele. To nie jest gra dla historii, ale jej świat ma w sobie dużo melancholii.

Dzień za ladą: najlepsza część gry

Rano Will otwiera sklep. Przedmioty z lochów rozkłada się na stołach, ustala ceny i obserwuje reakcje klientów. Twarz zachwycona oznacza, że sprzedałeś za tanio. Zadowolona, że cena jest idealna. Skrzywiona, że to drogo, ale ktoś może kupić. Wściekła, że przesadziłeś i klient odchodzi, a jego niezadowolenie obniża popularność przedmiotu. Wszystko ląduje w notesie kupca, który zapamiętuje, ile co jest warte.

Ten prosty system potrafi wciągnąć na wiele godzin. Popyt się zmienia: jeśli zaleję rynek jednym przedmiotem, jego cena spada, a gdy coś jest modne, można zarobić więcej. Do tego złodzieje, których trzeba łapać, zanim wyjdą ze sklepu, oraz mieszkańcy z zamówieniami na konkretne przedmioty. Za zarobione złoto rozbudowuje się sklep i całe miasteczko, sprowadzając kowala i wiedźmę warzącą mikstury, a z czasem zatrudniając pomocnika do sklepu. Właśnie ta strona Moonlightera najlepiej przetrwała próbę czasu, bo nikt jej potem dobrze nie skopiował.

Noc w lochach: walka, plecak i przekleństwa

Walka to klasyczna akcja z widoku z góry, wyraźnie inspirowana dawnymi Zeldami i The Binding of Isaac. Do wyboru jest pięć rodzajów broni: krótki miecz z tarczą, wielki miecz, włócznia, łuk i rękawice, a każda ma inny atak specjalny. Unik turlaniem, kilka ciosów, mikstura, następny pokój. Jest to przyjemne i czytelne, ale dziś wydaje się dość płytkie. Brakuje ulepszeń zbieranych w trakcie wyprawy, które w nowszych grach z gatunku zmieniają każdy bieg w inną przygodę.

Prawdziwa głębia jest w plecaku. Miejsca jest mało, a część przedmiotów ma przekleństwa: jeden niszczy sąsiada w określonym kierunku po powrocie do miasta, inne ograniczają, gdzie mogą leżeć, albo zmieniają się po wyjściu z lochu. Układanie łupów tak, żeby wynieść jak najwięcej wartościowych rzeczy i nie zniszczyć sobie najlepszego znaleziska, jest małą, satysfakcjonującą łamigłówką. To z tego ziarna wyrósł potem cały system reliktów w Moonlighter 2.

Ważną rolę gra też wisior kupca. Za opłatą w złocie pozwala uciec z lochu w dowolnym momencie z całym ekwipunkiem. Śmierć oznacza utratę prawie wszystkiego, co było w plecaku, więc każde zejście na kolejne piętro to kalkulacja ryzyka. Ten dylemat, wracać z tym, co mam, czy iść dalej po więcej, to najlepszy element pętli lochów.

Bossowie i dodatek Between Dimensions

Strażnicy lochów to najmocniejsze momenty gry. Król Golemów w pierwszym podziemiu od razu pokazuje, że bossowie wymagają nauczenia się wzorców ataków, a nie tylko większej liczby mikstur. Każdy kolejny strażnik jest bardziej rozbudowany, choć poziom trudności po zakupie lepszego sprzętu wyraźnie spada. Doświadczony gracz przejdzie podstawową grę w kilkanaście godzin, a druga połowa bywa za łatwa, bo ekonomia szybko zaczyna przynosić nadmiar złota.

Odpowiedzią na to był płatny dodatek Between Dimensions, wydany 23 lipca 2019 roku. Dodał nowy, międzywymiarowy loch, który potrafi też pojawić się jako skażona wersja dawnych podziemi, nowe bronie każdego typu oraz dziesięć broni z sztuczkami, potężnych, ale z poważnymi wadami. Do tego nowy zestaw pancerza, pierścienie wzmacniające pasywne umiejętności Willa i rozbudowę sklepu o ekspozycję przedmiotów z innych wymiarów. To dobry dodatek dla tych, którym podstawka wydała się za krótka, i dziś trudno go pomijać, skoro kosztuje mniej niż dwie dychy więcej w zestawie.

Pikselowa oprawa po ośmiu latach

Grafika Moonlightera zestarzała się świetnie. Ciepłe kolory Rynoki, szczegółowe animacje postaci i zmieniające się pory dnia mają w sobie urok, który pikselowa grafika zachowuje lepiej niż wczesne 3D. Każdy loch ma wyraźną paletę: zielono turkusowe kamienne sale Golemów, gęsty las, oślepiająca pustynia i chłodne korytarze Technologii. Muzyka Davida Fenna dobrze oddziela spokojne poranki w sklepie od napiętych zejść do podziemi.

Gorzej z interfejsem w wersji na PC, który od początku był projektowany z myślą o padzie. Myszka działa, ale zarządzanie ekwipunkiem jest dużo wygodniejsze na kontrolerze. Wersja pecetowa ma też najniższą średnią ocen wśród wszystkich platform.

Jedynka czy dwójka: od czego zacząć w 2026 roku

Najczęstsze pytanie, jakie słyszę od znajomych, brzmi: skoro jest już Moonlighter 2, czy jest sens wracać do oryginału? Moim zdaniem tak, bo to dwie dość różne gry. Jedynka jest krótsza, bardziej kameralna i mocniej skupiona na samym handlu. Lochy są tu dodatkiem do sklepu, a nie odwrotnie. Dwójka przesuwa akcent na walkę i budowanie zestawu ulepszeń w trakcie wyprawy, a plecak zamienia w pełnoprawną łamigłówkę z reliktami wpływającymi na sąsiadów.

Różnice widać też w tempie. W pierwszym Moonlighterze postęp jest szybki i namacalny: po kilku dniach w sklepie stać cię na lepszy miecz, po kilku kolejnych na nowy loch. W dwójce progi Nieskończonego Skarbca są rozstawione znacznie szerzej i gra wymaga więcej cierpliwości. Kto ma mało czasu i chce poczuć satysfakcję z rosnącego interesu w kilka wieczorów, będzie bardziej zadowolony z jedynki. Kto lubi długie sesje z buildami w stylu Hadesa, powinien od razu sięgnąć po dwójkę.

Jest też kwestia oprawy. Pikselowa grafika oryginału ma swój urok, ale nie każdy ją lubi, a trójwymiarowa Tresna z sequela jest bardziej przystępna dla graczy, którzy z indykami mają mniej do czynienia. Fabularnie obie części łączą się luźno: dwójka zaczyna się od tego, że Rynoka zostaje utracona, więc znajomość pierwszej gry dodaje kilku scenom ciężaru, ale nie jest konieczna. Mój plan dla nowych graczy jest prosty: Complete Edition jedynki na promocji, kilkanaście godzin w Rynoce, a potem przeprowadzka do Tresny.

Liczby: od Kickstartera do 2 milionów

Historia Moonlightera to wzorcowa ścieżka udanego indyka. Kampania na Kickstarterze w 2016 roku, wspierana przez program Square Enix Collective, osiągnęła cel w dwa dni. Po premierze gra sprzedała 500 tysięcy egzemplarzy w niecały rok, milion w niecałe dwa lata, a największe przychody przyniosła wersja na Nintendo Switch. W czerwcu 2022 roku 11 bit studios ogłosiło przekroczenie 2 milionów sprzedanych kopii. Więcej o tym, jak wydawnictwo z Pragi buduje portfolio zewnętrznych gier, przeczytacie w przewodniku po historii 11 bit studios, ich grach i projektach wydawniczych.

Ciekawie wygląda też historia na Steamie. Premiera w 2018 roku przyciągnęła nieco ponad 4 tysiące graczy naraz, a absolutny rekord padł dopiero osiem lat później, gdy grę można było przez kilka dni odebrać za darmo przed premierą dwójki.

Krytycy byli dla gry łaskawi, choć różnice między platformami są wyraźne. Metacritic daje wersji na Xbox One 84, na Switcha 83, na PS4 81, a na PC 74. W OpenCritic średnia czołowych recenzentów to 82, a grę poleca 78 procent z nich.

Edycje gry i ceny w Polsce

Moonlighter jest dostępny na PC (Windows, macOS i Linux), PS4, Xbox One i Nintendo Switch, a wersje na PS4 i Xbox One działają też na nowszych konsolach. W 2022 roku gra trafiła również na telefony w ramach Netflix Games.

Praktycznie: Complete Edition jest tylko kilkanaście złotych droższa od podstawki, więc nie ma sensu kupować gry osobno. Na GOG i eShopie gra regularnie pojawia się w promocjach z rabatem sięgającym 85 procent, a wtedy kosztuje mniej niż kawa na mieście. Kto lubi gry, w których zarządzanie zasobami miesza się z poczuciem winy, powinien sięgnąć też po inny tytuł z katalogu wydawcy, czyli This War of Mine, wojenny survival o cywilach.

Recenzja wideo

Poniżej polska recenzja wideo z kanału Kikuć, nagrana po premierze gry. Autor dobrze pokazuje, skąd wzięło się porównanie do The Binding of Isaac i Harvest Moon, i jak wygląda rytm dnia w sklepie. Film odtwarza się w tym oknie, bez wychodzenia z artykułu.

Najczęstsze pytania

Ile trwa Moonlighter?

Podstawowa gra zajmuje kilkanaście godzin, a z dodatkiem Between Dimensions i zbieraniem wszystkich przedmiotów do notesu kupca można spędzić w niej dwa razy więcej.

Czy Moonlighter jest po polsku?

Tak, gra ma pełną polską wersję tekstową. Dialogów mówionych w zasadzie nie ma, więc nic nie tracimy.

Czy przed Moonlighter 2 trzeba zagrać w jedynkę?

Nie trzeba, bo dwójka sama wprowadza w historię. Jedynka jest jednak tania, krótka i pozwala docenić, jak bardzo seria się zmieniła, więc warto.

Na jakie platformy jest Moonlighter?

Na PC (Windows, macOS, Linux), PS4, Xbox One i Nintendo Switch, a wersje konsolowe działają też na PS5 i Xboksach Series.

Podsumowanie

Moonlighter po ośmiu latach to wciąż gra z jednym z najlepszych pomysłów w historii indyków. Połączenie lochu i sklepu działa, bo obie części karmią się nawzajem: każde zejście do podziemi ma cel handlowy, a każda sprzedaż daje powód, żeby zejść jeszcze raz. Ekran sklepu z reakcjami klientów nadal daje więcej satysfakcji niż niejedna rozbudowana ekonomia z gier strategicznych, a pikselowa Rynoka wygląda tak samo dobrze jak w 2018 roku.

Czas obszedł się gorzej z walką i balansem. Bitwy są proste, a w drugiej połowie gra robi się za łatwa, bo złota jest więcej, niż da się sensownie wydać. Mimo to to wciąż świetny wybór na kilka wieczorów, idealny na Switcha, i najlepszy wstęp do sequela, który rozwija każdy z jej pomysłów.

Plusy

• oryginalne połączenie roguelike w lochach z prowadzeniem sklepu
• system cen i reakcji klientów, który wciąż wciąga
• plecak z przeklętymi przedmiotami jako mała łamigłówka
• pikselowa oprawa, która zestarzała się znakomicie
• dobrzy bossowie z czytelnymi wzorcami ataków
• niska cena, szczególnie w promocjach Complete Edition

Minusy

• walka płytsza niż w nowszych grach z gatunku
• druga połowa gry za łatwa, nadmiar złota psuje ekonomię
• zarządzanie ekwipunkiem na myszce mniej wygodne niż na padzie
• krótka podstawka bez dodatku Between Dimensions

Ocena: 7,9 na 10. Prosty, genialny pomysł na połączenie lochu i sklepu, który po ośmiu latach nadal wciąga. Walka i ekonomia są płytsze niż w dzisiejszych roguelike, ale pikselowy urok i rytm handlu bronią się bez problemu.