SureAI: historia studia i wszystkie gry, od Nehrim i Enderal po Dreadful River

Najpierw było dwóch fanów Morrowinda, potem grupa hobbystów, która przez lata budowała za darmo całe nowe światy na silnikach Bethesdy. Tak zaczynało SureAI, niemieckie studio, które dało graczom Nehrim i Enderal, dwie modyfikacje tak duże, że do dziś stawia się je obok pełnoprawnych gier RPG. Enderal w 2016 roku dostał nawet nagrodę The Game Awards, a od kilku lat zespół z bawarskiego Tutzing robi już własne, płatne gry.

Poniżej zebraliśmy historię SureAI i wszystkie gry studia, od pierwszych modów do Morrowinda, przez Nehrim i Enderal, po Dreadful River, They Came From Venus i projekty, które dopiero powstają. Przy każdej grze pokazujemy, jak wygląda, ile kosztuje i jak oceniają ją gracze na Steamie. Dane są aktualne na 2 listopada 2026 roku.

W skrócie: SureAI to niemieckie studio i dawna grupa modderska założona w październiku 2003 roku. Od czerwca 2019 roku ma biuro w Tutzing nad jeziorem Starnberg w Bawarii. Najbardziej znane gry zespołu to darmowe, pełne konwersje gier The Elder Scrolls: Nehrim: At Fate’s Edge (2010) do Obliviona i Enderal (2016) do Skyrima. Komercyjne gry studia to Mad Restaurant People (2018), Dreadful River (wczesny dostęp 2023, pełna wersja 28.02.2026) i They Came From Venus (2024). W przygotowaniu są Deep Space Delivery i Veiled in Darkness.

SureAI w skrócie

SureAI przez większość swojej historii nie było firmą, tylko zespołem pasjonatów pracujących po godzinach. Według PC Gamera w czasach prac nad Enderalem rdzeń grupy liczył około dziesięciu osób, a do tego dochodzili współpracownicy z całego świata pracujący zdalnie. Członkowie mieli zwykłe etaty, często w branży gier, ale też w architekturze, a projekty prowadzono z profesjonalną organizacją: z planowaniem, testami i zawodowymi aktorami głosowymi. W 2013 roku powstała spółka ColossusArc, która miała zajmować się eksperymentalnymi prototypami i formalnie reprezentować SureAI.

Historia SureAI: od Morrowinda do własnych gier

Studio powstało w środowisku niemieckich modderów z czasów The Elder Scrolls III: Morrowind. W marcu 2003 roku ruszyły prace nad Arktwend, pełną konwersją Morrowinda, a w październiku tego samego roku dwie osoby stojące za projektem nazwały się SureAI. W 2005 roku dołączył zespół Black Raven, który kończył własny mod Myar Aranath. Od tego momentu historia studia to kolejne, coraz większe światy budowane na cudzych silnikach.

Przełomem był Nehrim do Obliviona, wydany w czerwcu 2010 roku po ponad czterech latach pracy. Mod zdobył tytuł moda roku na ModDB i zainteresowanie prasy, a SureAI zaczęło być wymieniane jako jedna z najlepszych grup modderskich na świecie. Sześć lat później Enderal powtórzył ten sukces na Skyrimie w jeszcze większej skali. W 2018 roku zespół wydał pierwszą małą grę komercyjną, a w styczniu 2021 roku zapowiedział, że jego przyszłość to własne, płatne produkcje.

• 03.2003Start prac nad Arktwend. Pełna konwersja Morrowinda, na razie bez nazwy zespołu.
• 10.2003Powstaje SureAI. Zespół liczy wtedy dwie osoby.
• 10.2005Myar Aranath. Premiera moda zespołu Black Raven, który kilka miesięcy wcześniej dołączył do SureAI.
• 02.2006Arktwend 1.0. Pierwsza duża konwersja studia po trzech latach pracy.
• 05.2009CUBE Experimental. Poboczny projekt na silniku Fallouta 3.
• 06.2010Nehrim: At Fate’s Edge. W grudniu mod roku na ModDB.
• 07.2016Enderal: The Shards of Order. W grudniu nagroda Best Fan Creation na The Game Awards.
• 09.2018Mad Restaurant People. Pierwsza mała gra komercyjna i pierwszy projekt na Unreal Engine 4.
• 02.2019Enderal: Forgotten Stories na Steamie. Wycięta zawartość, nowe klasy i zadania.
• 06.2019Biuro w Tutzing. Studio przenosi się do nowej siedziby w Bawarii.
• 06.2020Nehrim na Steamie. Dziesięć lat po pierwszej premierze.
• 02.2023Dreadful River we wczesnym dostępie. Część gier trafia też na GOG.
• 07.2024They Came From Venus. Survival horror w klimacie kina klasy B.
• 02.2026Dreadful River 1.0. Pełna wersja po trzech latach wczesnego dostępu.
• bez datyDeep Space Delivery i Veiled in Darkness. Dwie zapowiedziane gry, wciąż bez terminu premiery.

Wszystkie gry SureAI

Na oficjalnej liście studia jest dwanaście pozycji: pięć modów (wliczając dwie wersje Enderala), trzy komercyjne gry wydane na Steamie i dwie zapowiedzi. Poniżej opisujemy każdą z nich po kolei, od najstarszej.

Ceny pochodzą z polskiego Steama z 2 listopada 2026 roku. Mody do Morrowinda i Fallouta 3 nie mają wersji na Steamie, a studio nie udostępnia dziś ich materiałów graficznych w wysokiej rozdzielczości, dlatego w tym przewodniku pokazujemy grafiki z gier od Nehrima wzwyż.

Myar Aranath: Relicts of Kallidar (2005)

Pierwsza wydana produkcja z logo SureAI tak naprawdę powstała poza studiem. Myar Aranath robił zespół Black Raven, który w maju 2005 roku dołączył do SureAI, a w październiku tego samego roku wydał gotowy mod do Morrowinda. Po premierze ludzie z Black Raven przeszli do prac nad Arktwend i na stałe zostali w grupie.

Arktwend: The Forgotten Realm (2006)

Arktwend to projekt, od którego wszystko się zaczęło. Prace nad pełną konwersją Morrowinda, czyli modem zastępującym cały świat gry nowym, ruszyły w marcu 2003 roku. Publiczna beta pojawiła się w październiku 2005 roku, a wersja 1.0 w lutym 2006 roku, po trzech latach pracy. Arktwend był poligonem doświadczalnym: tu zespół nauczył się budować własną krainę, historię i zadania, co potem wykorzystał w Nehrim.

CUBE Experimental (2009)

CUBE Experimental to mały, poboczny projekt wydany w maju 2009 roku w trakcie prac nad Nehrim. Zespół zrobił go na silniku Fallouta 3, zainspirowany tą grą, i traktował jako odskocznię od wielkiego RPG. To jedyna produkcja SureAI, która nie korzysta z silników The Elder Scrolls ani Unreal Engine.

Nehrim: At Fate’s Edge (2010)

Nehrim to pierwsza gra, dzięki której o SureAI usłyszał cały świat. Prace ruszyły w marcu 2006 roku, zaraz po premierze Obliviona, a w sierpniu 2007 roku magazyn PC Games pokazał grywalne demo na targach Games Convention w Lipsku. Pełna wersja wyszła w czerwcu 2010 roku, po ponad czterech latach pracy. W grudniu Nehrim zdobył tytuł najlepszego moda roku na ModDB, a w 2015 roku trafił do Galerii Sław tego serwisu.

Nehrim zastępuje cały świat Obliviona nową krainą. Jej powierzchnia jest zbliżona do Cyrodiil, ale twórcy budowali krajobraz ręcznie, bez generatorów terenu, więc lasy, pustynie, krypty i jaskinie są znacznie bardziej zróżnicowane niż w grze Bethesdy. Główny wątek liczy 35 zadań, a pobocznych jest około 30. Fabuła celowo omija prosty podział na dobro i zło, a recenzenci chwalili ją za dojrzałe wątki polityczne i społeczne. PC Gamer pisał wtedy, że to kandydat nie tylko do moda roku, ale i do najlepszego RPG roku.

W czerwcu 2020 roku, równo dziesięć lat po premierze, Nehrim trafił za darmo na Steam. Do gry potrzebny jest kupiony na Steamie Oblivion, a specjalne narzędzie pozwala przełączać się między Oblivionem a Nehrim. Pełny dubbing jest tylko po niemiecku, w innych językach (angielskim, francuskim, rosyjskim, włoskim, japońskim) dostępne są napisy. Polskiej wersji na Steamie nie ma. Na Steamie Nehrim ma oceny „W większości pozytywne”, czyli 71 proc. dobrych opinii z 933.

Nehrim, podobnie jak powstający dziś Skyblivion, pokazuje, ile można wycisnąć ze starego silnika Bethesdy. O tym, jak trudne bywają tak wielkie projekty fanowskie, pisaliśmy w tekście o sporze prawnym wokół Skyblivion i groźbie pozwu byłego wolontariusza.

Enderal: The Shards of Order (2016)

Prace nad Enderalem SureAI ogłosiło w czerwcu 2012 roku, a planowanie zaczęło się jeszcze przed wydaniem narzędzi Creation Kit do Skyrima. Mod powstawał około pięciu lat. Niemiecka wersja wyszła na początku lipca 2016 roku, angielska w połowie sierpnia. Szef projektu Nicolas Lietzau mówił PC Gamerowi, że Enderal jest „prawie tak duży jak Skyrim”, z pustyniami, wrzosowiskami, lasami, górami i dziesiątkami podziemi.

Enderal to bezpośrednia kontynuacja świata Nehrim, ale z własną wiedzą o świecie, postaciami, polityką, ekonomią i przebudowanymi systemami gry. Zamiast swobodnego rozwoju ze Skyrima jest system klas i punktów doświadczenia, dochodzą mechaniki przetrwania, trudniejsza walka i własny dom do urządzenia. Postacie mówią głosami zawodowych aktorów po niemiecku i angielsku, a fabuła ma mroczny, psychologiczny charakter. Twórcy szacują czas gry na 30 do 125 godzin.

W grudniu 2016 roku Enderal wygrał kategorię Best Fan Creation na The Game Awards. Zwycięzcę ogłoszono dzień po gali, bo dwie inne nominowane fanowskie gry, AM2R i Pokemon Uranium, zostały wcześniej zablokowane na żądanie właścicieli praw. W 2017 roku Enderal dołączył do Nehrima w Galerii Sław ModDB. PC Gamer ocenił grę na 74 na 100, chwaląc scenariusz i aktorstwo głosowe.

Enderal: Forgotten Stories (2019)

14 lutego 2019 roku Enderal trafił na Steam jako Enderal: Forgotten Stories. To rozszerzona wersja moda: wraca w niej zawartość wycięta przed premierą w 2016 roku, a do tego dochodzi dwanaście nowych zadań pobocznych i dwie nieliniowe ścieżki gildii. Można wstąpić do Złotego Sierpa, gildii kupców Enderala, albo przeniknąć do Rhalâta, tajemniczego kultu rządzącego podziemnym miastem. Pojawiły się też dwie nowe klasy rzemieślnicze: Lykantrop, który dzięki eliksirom zmienia się w wilkołaka, oraz Phasmalista przyzywający duchy dzięki zaklinaniu.

Forgotten Stories jest za darmo, ale wymaga kupionego na Steamie Skyrima w wersji z 2011 roku (bez dodatków). Gra ma polskie napisy, pełny dubbing jest po angielsku i niemiecku. Na Steamie zebrała oceny „Bardzo pozytywne”: 93 proc. z blisko 7 tys. anglojęzycznych recenzji. To najlepiej oceniana gra w dorobku SureAI. Naszą pełną ocenę znajdziecie w tekście Enderal: recenzja darmowego RPG na silniku Skyrima. Twórcy sprzedają też na Steamie płatną ścieżkę dźwiękową (31,99 zł) i dodatkowe materiały, takie jak album z pieśniami bardów.

Enderal: Forgotten Stories (Special Edition) (2021)

2 kwietnia 2021 roku na Steamie pojawiła się wersja Enderala dla Skyrim Special Edition. Przeniesienie na nowszy silnik zrobił członek społeczności Eddoursul we współpracy ze studiem. Special Edition oznacza nowszy renderer, lepsze oświetlenie, wydajność i stabilność, a do tego obsługę modów do Skyrim SE. Polskie napisy są także tutaj. Gracze oceniają tę wersję na „Bardzo pozytywne”, 92 proc. z około 5,3 tys. recenzji po angielsku. Jeśli zaczynacie przygodę z Enderalem dziś, to właśnie ta wersja jest najwygodniejsza.

Enderal należy do największych projektów w historii modów do Skyrima. Więcej o tym, dlaczego gra Bethesdy wciąż żyje dzięki społeczności, piszemy w tekście Skyrim po latach: dlaczego gra sprzed lat wciąż ma aktywną społeczność, a jeśli wolicie zabawę w czystej wersji, przyda się pełna lista komend konsoli do Skyrima.

Mad Restaurant People (2018)

Mad Restaurant People z 9 września 2018 roku to pierwsza mała gra komercyjna SureAI i pierwszy projekt zespołu na Unreal Engine 4. To zręcznościowa gra o zarządzaniu czasem, w której jesteśmy kelnerem: trzeba zapamiętać zamówienia, szybko roznosić dania i radzić sobie z chaosem. Gra zaczyna się w zwykłym barze, a kończy w coraz dziwniejszych lokalach, aż po restaurację w kosmosie.

W menu jest ponad 100 dań i napojów, a poziomy komplikują psy kradnące jedzenie z tacy, śpiący goście blokujący stoliki, pijani klienci, szczury, pożary w kuchni i inwazja robotów. Gra kosztuje na Steamie 22,99 zł i ma oceny „Pozytywne” (82 proc. z 17 recenzji). To mała produkcja, ale ważna, bo pokazała zespołowi, jak wydać własną grę.

Dreadful River (2023 i 2026)

Dreadful River to dziś najważniejsza gra SureAI. Pierwszy prototyp powstał w 2018 roku jako historia ucieczki w czasach gorączki złota w Kanadzie, ale ostatecznie zespół przeniósł akcję do świata fantasy. Oficjalne prace ruszyły we wrześniu 2021 roku, wczesny dostęp wystartował 28 lutego 2023 roku, a pełna wersja 1.0 ukazała się dokładnie trzy lata później, 28 lutego 2026 roku.

Gracz prowadzi syna króla w podróży w dół rzeki, szukając lekarstwa na tajemniczą chorobę, która pustoszy królestwo. Płyniemy tratwą, walczymy z przeciwnikami na brzegach i w podziemiach, rozbudowujemy tratwę i ekwipunek, werbujemy członków załogi i handlujemy z mieszkańcami. Przy każdym podejściu rzeka ma inny bieg, a pogoda i pora dnia wpływają na widoczność. To połączenie przygody, RPG i strategii z elementami roguelite.

Studio wciąż rozwija grę. 20 września 2026 roku wyszła aktualizacja 1.1, która przeniosła Dreadful River na Unreal Engine 5.8.2, poprawiła wydajność, dodała nowe wersje DLSS i FSR oraz nowy loch z zagadkami. Wcześniej, w kwietniu, doszły dwa duże forty. Gra kosztuje na Steamie 42,49 zł i ma oceny „W większości pozytywne” (71 proc. z 59 recenzji). Polskiej wersji językowej na razie nie ma.

They Came From Venus (2024)

They Came From Venus to survival horror osadzony w latach siedemdziesiątych i inspirowany kinem science fiction klasy B z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. Pomysł pojawił się już w 2016 roku, wtedy na silniku CryEngine, ale w 2018 roku prace stanęły. Zespół wrócił do niego w listopadzie 2023 roku na Unreal Engine i wydał grę 22 lipca 2024 roku.

Jesteśmy sami w odległej posiadłości wujka w górach Oregonu, gdy pod drzwi trafia tajemnicza przesyłka. Dom szybko staje się ostatnim bastionem: trzeba go utrzymać, odkrywać jego historię i okolicę oraz bronić się przed wrogimi istotami albo przed nimi uciekać. Po ukończeniu fabuły odblokowuje się tryb retro w czerni i bieli oraz tryb Doomsday, w którym bronimy domu jak w grze typu „król wzgórza”. They Came From Venus kosztuje 22,99 zł (w promocji 17,24 zł), ale to najsłabiej przyjęta gra studia: na Steamie ma oceny „W większości negatywne”, 33 proc. z 15 recenzji. We wrześniu 2026 roku i ona dostała aktualizację do Unreal Engine 5.8.2 z obsługą DLSS i FSR.

Deep Space Delivery (w produkcji)

Deep Space Delivery to gra, nad którą SureAI pracuje od grudnia 2018 roku, po przetestowaniu kilku prototypów. Studio opisuje ją jako fantastyczny symulator budowy statku kosmicznego połączony z zarządzaniem i strategią. Po awaryjnym skoku statku macierzystego zostajemy w nieznanym miejscu kosmosu z małym statkiem górniczym. Wydobywamy surowce z asteroid i obłoków gazu, dobudowujemy moduły, badamy technologie i dbamy o potrzeby załogi, aż mały statek zmieni się w niszczyciel, lotniskowiec albo całe latające miasto.

Gra ma już stronę na Steamie, ale bez daty premiery (status „zostanie ogłoszone”). Wymagania minimalne są skromne: 4 GB RAM i karta pokroju GeForce 9800 GTX.

Veiled in Darkness (w produkcji)

Najnowsza zapowiedź SureAI to Veiled in Darkness, gra o eksploracji podziemi. Na stronie studia czytamy tylko, że mieszkańcy krainy Hyl zostali zepchnięci do głębokich jaskiń i starych kopalń, gdzie żyje dziś kilka plemion. Gra nie ma jeszcze strony na Steamie, daty premiery ani materiałów graficznych. Gdy studio pokaże więcej, dopiszemy informacje w tym przewodniku.

Jak gracze oceniają gry SureAI

Oceny na Steamie dobrze pokazują drogę studia. Darmowe mody, zwłaszcza Enderal, mają tysiące opinii i świetne noty. Komercyjne gry zebrały na razie po kilkanaście, kilkadziesiąt recenzji, a ich odbiór jest dużo bardziej mieszany.

Gdzie jest SureAI? Siedziba w Tutzing

Przez pierwsze lata SureAI nie miało biura. Członkowie zespołu pracowali zdalnie z różnych miast i po raz pierwszy spotkali się na żywo dopiero w sierpniu 2008 roku w Berlinie. W czasach Enderala zespół miał biuro w Monachium, a w czerwcu 2019 roku przeniósł się do nowej siedziby w Tutzing, miejscowości nad jeziorem Starnberg, około 40 km na południowy zachód od Monachium.

Ludzie SureAI i książki ze świata Enderala

Studio nie eksponuje nazwisk, ale dwie osoby są szczególnie związane z jego sukcesem. Johannes Scheer to jeden z członków założycieli i lider zespołu. Nicolas Lietzau był szefem projektu i głównym scenarzystą Enderala, a później pisał też scenariusze do serii SpellForce. W listopadzie 2020 roku wydał powieść „Dreams of the Dying”, pierwszy tom trylogii osadzonej w świecie Enderala. Świat Nehrima doczekał się wcześniej słuchowiska „Kriegsdämmerung” (2012), a w grudniu 2020 roku studio otworzyło sklep z gadżetami.

Od którego tytułu zacząć?

• Jeśli macie Skyrim Special Edition: Enderal: Forgotten Stories (Special Edition). Za darmo, z polskimi napisami i na najnowszym silniku.
• Jeśli lubicie klasyczne RPG i macie Obliviona: Nehrim. Starszy, bez polskiej wersji, ale z ręcznie zbudowanym światem i ambitną fabułą.
• Jeśli chcecie wesprzeć studio: Dreadful River. To najbardziej dopracowana płatna gra SureAI, wciąż aktualizowana.
• Na krótką, lżejszą rozrywkę: Mad Restaurant People.

Najczęstsze pytania

Co to jest SureAI?

Niemieckie studio i dawna grupa modderów założona w 2003 roku. Zasłynęło darmowymi, pełnymi konwersjami gier The Elder Scrolls: Nehrim do Obliviona i Enderal do Skyrima. Dziś robi własne gry na Unreal Engine.

Jakie gry zrobiło SureAI?

Myar Aranath (2005), Arktwend (2006), CUBE Experimental (2009), Nehrim: At Fate’s Edge (2010), Enderal (2016) i Enderal: Forgotten Stories (2019, wersja Special Edition 2021), Mad Restaurant People (2018), Dreadful River (2023, wersja 1.0 w 2026) i They Came From Venus (2024). W produkcji są Deep Space Delivery i Veiled in Darkness.

Gdzie jest siedziba SureAI?

W Tutzing w Bawarii, nad jeziorem Starnberg. Studio ma tam biuro od czerwca 2019 roku.

Czy Enderal jest za darmo?

Tak. Enderal: Forgotten Stories jest darmowy na Steamie, ale wymaga posiadania Skyrima: wersji z 2011 roku albo Skyrim Special Edition dla edycji Special Edition.

Czy Enderal jest po polsku?

Tak, obie wersje Enderal: Forgotten Stories na Steamie mają polskie napisy. Dubbing jest po angielsku i niemiecku.

Czy Nehrim jest po polsku?

Nie. Wersja na Steamie ma napisy m.in. po angielsku, francusku i rosyjsku, a pełny dubbing tylko po niemiecku.

Jaka jest najnowsza gra SureAI?

Ostatnia nowa premiera to They Came From Venus z 22 lipca 2024 roku, a najważniejsze świeże wydanie to pełna wersja Dreadful River z 28 lutego 2026 roku. Następne w kolejce są Deep Space Delivery i Veiled in Darkness, jeszcze bez dat.

Grałeś w gry SureAI?

Enderal, Nehrim czy może Dreadful River? Zagłosujcie w ankiecie i dajcie znać, które dzieło niemieckiego studia znacie najlepiej. Wyniki widać od razu po oddaniu głosu.